สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคิดทฤษฎีคอนสรัคติวิสต์

เรียบเรียงโดย อนุชา โสมาบุตร

สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคิดทฤษฎีคอนสรัคติวิสต์ หรือ Constructivist Learning Environments  (CLEs)  วิจัยและพัฒนาโดย Jonassen, D. (1999) ซึ่งเป็นโมเดลการจัดการเรียนรู้หรือการจัดสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ที่มุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาและการพัฒนากรอบแนวคิดของผู้เรียน โดยการจัดสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้แบบ CLEs มีแนวคิดดังนี้

• การเรียนรู้จะถูกกระตุ้นโดยความซับซ้อนของการนิยามและความซับซ้อนของโครงสร้างปัญหา (หรือ คำถาม กรณีศึกษา หรือโครงงาน) 
• ผู้เรียนเป็นเจ้าของ (owned) ปัญหาหรือเป้าหมายของการเรียนรู้
• การจัดการเรียนการสอนจะประกอบด้วยประสบการณ์ซึ่งจะอำนวยให้เกิดการสร้างความรู้ (การสร้างความหมาย)
• การเรียนรู้เป็นกระบวนการที่ Active และอยู่ในสภาพจริง (Authentic)

ทั้งนี้ ขั้นตอนหลักในการจัดสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคิดของ CLEs มีดังนี้
1. เลือกปัญหา (หรือ คำถาม หรือ กรณีศึกษา หรือ โครงงาน) สำหรับการเรียนรู้ที่มีความเหมาะสม ซึ่งมีสิ่งที่ต้องมุ่งเน้นคือ

• ปัญหาต้องน่าสนใจ มีความสัมพันธ์ และดึงดูดให้ผู้เรียนมีความเป็นเจ้าของหรือส่วนร่วมในปัญหา
• ปัญหาต้องมีโครงสร้างที่ซับซ้อน
• ปัญหาต้องสามารถเกิดขึ้นได้ในสภาพจริง หรือเป็นปัญหาที่ปรากฏอยู่จริง
• การออกแบบปัญหาจะต้องอธิบายบริบทปัญหา สิ่งแทนปัญหาและส่วนที่ต้องเข้าไปจัดการปัญหา 

2. จัดเตรียมกรณีที่เกี่ยวข้อง หรือ ตัวอย่างการแก้ไขปัญหา หรือตัวอย่างในการทำงาน เพื่อให้เกิดการใช้เหตุผลตามกรณีต่างๆ (Case-Based Reasoning) และส่งเสริมความยืดหยุ่นทางปัญญา (Cognitive flexibility)
3. จัดเตรียมแหล่งสารสนเทศที่ผู้เรียนสามารถเลือกใช้ได้อย่างสะดวกรวดเร็ว เข้าถึงง่ายและเกี่ยวข้องกับปัญหา
4. จัดเตรียมเครื่องมือทางปัญญา (cognitive tools) เพื่อที่จะช่วยเหลือในทักษะที่จำเป็น ซึ่งประกอบด้วย เครื่องมือในการสร้างสิ่งแทน (represent) ปัญหา เครื่องมือในการสร้างรูปแบบความรู้ เครื่องมือในการสนับสนุนความสามารถต่างๆ และเครื่องมือในการเก็บรวบรวมสารสนเทศ
5. จัดเตรียมเครื่องมือในการสนทนาและการทำงานร่วมกัน เพื่อสนับสนุนการสนทนากลุ่ม การสร้างความรู้เป็นกลุ่ม และ/หรือ การรวมกลุ่มของผู้เรียน
6. จัดเตรียมการสนับสนุนด้านบริบทและสังคมสำหรับสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้

อย่างไรก็ตาม ในการจัดสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคิดแบบ CLEs จะต้องอยู่ภายใต้กิจกรรมการเรียนรู้ดังนี้
1. กำหนดลักษณะและปรับเปลี่ยนกระบวนการทางปัญญาของผู้เรียน
2. ฝึก (coach) ผู้เรียนโดยการสร้างแรงบันดาลใจ ให้มีการกำกับและควบคุมตนเอง กระตุ้นการสะท้อนผล และ/หรือ รูปแบบการเรียนที่ท้าทายและยุ่งยาก
3. ช่วยเหลือผุ้เรียนโดยปรับความยุ่งยากในการทำงาน แก้ปัญหาหรือในการเรียนรู้ ปรับโครงสร้างภารกิจการเรียนรู้ และ/หรือ จัดเตรียมทางเลือกในการประเมินผลสำหรับผู้เรียน

Model for designing Constructivist Learning Environment. Jonassen, D. (1999)